Publikacja stanowi kompleksowy zbiór wiarygodnych i niekwestionowanych przez regionalne izby obrachunkowe wzorów uchwał i zarządzeń dotyczących spraw finansowych. Każdy wzór został poprzedzony komentarzem nawiązującym do wymaganych i możliwych treści tego rodzaju uchwały (zarządzenia) oraz do aktualnego orzecznictwa regionalnych izb obrachunkowych i sądów administracyjnych. Książka jest odpowiedzią na potrzeby samorządów związane z dostępem do wzorów formularzy i aktualnych aktów prawnych z zakresu prawa finansów publicznych. Jest adresowana zarówno do służb finansowych organów samorządu terytorialnego, jak i do obsługi prawnej tych organów.

Uchwały i zarządzenia prezentowane w tej książce dotyczą m.in.:

• procedury budżetowej,
• opracowywania, uchwalania, zmiany i wykonywania budżetu,
• zaciągania zobowiązań powodujących dług publiczny,
• opracowywania i zmiany wieloletniej prognozy finansowej,
• udzielania dotacji z budżetu samorządu,
• informacji półrocznej, zatwierdzania sprawozdań finansowych i udzielania absolutorium organowi wykonawczemu samorządu.

W książce omawiamy również zagadnienia dotyczące funduszu sołeckiego, gospodarki odpadami komunalnymi, funkcjonowania żłobków i klubów dziecięcych, gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, programów współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Stan prawny: styczeń 2012

Spis treści

Wprowadzenie ....................................................................................................................................... XI

Notki biograficzne ............................................................................................................................... XIII

Wykaz skrótów................................................................................................................................... XVII

1. Procedura uchwalania budżetu .......................................................................................................... 1

1.1. Uchwała w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej JST 
Wojciech Lachiewicz........................................................................................................................ 1

 1. Podstawa prawna....................................................................................................................... 1

 2. Uwarunkowanie prawne treści uchwały.................................................................................... 2

 3. Uwagi........................................................................................................................................ 4

2. Opracowywanie i uchwalanie budżetu ............................................................................................ 11

2.1. Uchwała budżetowa JST na 2012 r. Wojciech Lachiewicz............................................................. 11

 1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 11

 2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 13

 3. Uwagi ..................................................................................................................................... 32

2.2. Nieprawidłowości w uchwałach budżetowych na 2011 r. Ewa Midura........................................ 93

 1. Zakres nieprawidłowości w uchwałach budżetowych ............................................................. 93

 2. Nieprawidłowości dotyczące zakresu czasowego wyznaczonego do podjęcia
uchwały budżetowej na 2011 r. oraz postanowień normujących wejście
tej uchwały w życie ................................................................................................................. 94

 3. Nieprawidłowości dotyczące planowania dochodów budżetowych w uchwale
budżetowej .............................................................................................................................. 96

 4. Zaplanowanie nienależnych budżetowi JST dochodów budżetowych..................................... 99

 5. Nieprawidłowości dotyczące planowania wydatków budżetowych w uchwale
budżetowej ............................................................................................................................ 102

 6. Niezaplanowanie wydatków związanych z realizacją zaciągniętych zobowiązań .................. 105

 7. Zaniechanie zaplanowania wydatków z uwzględnieniem odpowiednich
wyodrębnień lub szczegółowości .......................................................................................... 107

 8. Planowanie wydatków wieloletnich w uchwałach budżetowych na 2011 r. ......................... 108

 9. Nieuwzględnienie wymogów prawnych związanych z planowaniem wydatków
z budżetu JST dokonywanych w formie dotacji .................................................................... 109

10. Nieuwzględnienie wymogów prawnych związanych z planowaniem rezerw
na wydatki ............................................................................................................................. 110

11. Nieprawidłowości dotyczące planowania wyniku budżetu, przychodów
i rozchodów budżetowych, a także limitów zobowiązań w uchwale budżetowej .................. 112

12. Brak spójności pomiędzy kwotą określonego deficytu a przychodami z kredytów
i pożyczek wskazanymi jako źródła współfinansowania inwestycji ...................................... 115

13. Przeznaczenie przychodów pochodzących z kredytów, pożyczek lub papierów wartościowych na inne cele niż określone w art. 89 ust. 1 FinPublU............................................................................................................................... 116

14. Zaplanowanie rozchodów z tytułu spłaty kredytów i pożyczek oraz wydatków
na obsługę długu w wysokości przekraczającej dopuszczalny limit określony
w art. 169 .............................................................................................................................. 117

15. Zaplanowanie deficytu i przychodów pochodzących z kredytów i pożyczek
finansujących ten deficyt, prowadzące do przekroczenia dopuszczalnego limitu określonego w art. 170 2005FinPublU                              117

16. Zaplanowanie wyniku budżetu i związanych z nim kwot przychodów i rozchodów
innych niż przyjęte w WPF.................................................................................................... 118

17. Zaplanowanie w budżecie JST rozchodów w wysokości mniejszej, niż wynika z harmonogramów spłat zaciągniętych zobowiązań           .................................................................................................................................. 119

18. Zaplanowanie przychodów budżetu w kwocie wyższej od faktycznej wielkości
środków pozostających w dyspozycji gminy......................................................................... 120

19. Inne nieprawidłowości występujące w uchwałach budżetowych .......................................... 121

3. Zmiany budżetu oraz zmiany innych ustaleń uchwały budżetowej Wojciech Lachiewicz.......... 125

3.1. Uchwała w sprawie zmiany uchwały budżetowej........................................................................ 125

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 125

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 125

3. Uwagi...................................................................................................................................... 130

3.2. Zarządzenie (uchwała) organu wykonawczego JST o zmianie uchwały budżetowej (zmiana budżetu) Wojciech Lachiewicz              ........................................................................................................................................ 151

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 151

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 151

3. Uwagi...................................................................................................................................... 152

4. Wykonywanie budżetu..................................................................................................................... 161

4.1. Zarządzenie (uchwała) organu wykonawczego samorządu dotyczące wykonania
uchwały budżetowej Wojciech Lachiewicz................................................................................... 161

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 161

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały lub zarządzenia......................................................... 163

3. Uwagi...................................................................................................................................... 170

4.2. Uchwała (zarządzenie) organu wykonawczego JST powodująca przeniesienie uprzednio uchwalonej zmiany budżetu do planów finansowych odpowiednich jednostek budżetowych oraz do planu finansowego zadań zleconych z zakresu administracji rządowej Wojciech Lachiewicz    ........................................................................................................................................ 203

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 203

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 203

3. Uwagi...................................................................................................................................... 203

4.3. Upoważnienie dla zarządu do przekazania kierownikom jednostek budżetowych niektórych uprawnień do dokonywania przeniesień planowanych wydatków (zakres upoważnienia w ramach zapisów uchwały budżetowej) Jolanta Radzieja                        211

1. Podstawa prawna .................................................................................................................... 211

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 211

3. Uwagi...................................................................................................................................... 213

4.4. Uchwała (zarządzenie) w sprawie opracowania planu finansowego zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych JST odrębnymi ustawami 
Jolanta Radzieja........................................................................................................................... 216

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 216

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 216

3. Uwagi...................................................................................................................................... 217

4.5. Uchwała w sprawie ustalenia wykazu wydatków niewygasających z upływem roku budżetowego oraz ustalenia planu finansowego tych wydatków Aniela Michalec.......................................................................................................... 219

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 219

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 219

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 222

4.6. Uchwała intencyjna na realizację projektu współfinansowanego z funduszy strukturalnych UE Beata Jakacka                  227

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 227

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 227

3. Uwagi...................................................................................................................................... 228

4.7. Uchwała rady gminy w sprawie zwolnienia samorządowego zakładu budżetowego z obowiązku wpłaty do budżetu nadwyżki środków obrotowych Barbara Fabin......................................................................................................... 230

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 230

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 230

3. Uwagi...................................................................................................................................... 231

5. Informacja finansowa za pierwsze półrocze roku budżetowego.................................................. 233

5.1. Uchwała gminy/powiatu/województwa w sprawie określenia zakresu i formy
informacji za I półrocze o przebiegu wykonania budżetu gminy, kształtowaniu się WPF oraz przebiegu wykonania planu finansowego gminnych instytucji kultury i samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, których organem założycielskim jest gmina/powiat/województwo Aniela Michalec.............................................................................. 233

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 233

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 234

3. Uwagi...................................................................................................................................... 236

6. Przykłady planów i programów oraz innych uchwał mogących wpływać na treści
planu wydatków budżetu rocznego Rafał Trykozko........................................................................ 245

6.1. Uchwała rady gminy w sprawie utworzenia/nietworzenia funduszu sołeckiego w budżecie roku (następnego)                  245

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 245

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 246

3. Uwagi...................................................................................................................................... 246

6.2. Uchwała o zwiększeniu środków funduszu sołeckiego............................................................... 248

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 248

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 248

3. Uwagi...................................................................................................................................... 250

7. Zaciąganie zobowiązań dłużnych oraz udzielanie pożyczek, gwarancji i poręczeń
przez JST............................................................................................................................................ 253

7.1. Uchwały w sprawie zaciągnięcia kredytu i pożyczki na sfinansowanie planowanego deficytu budżetu Ewa Midura                          253

1. Podstawa prawna .................................................................................................................... 253

2. Uwarunkowania prawne treści uchwał ................................................................................... 255

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 256

7.2. Uchwała w sprawie zaciągnięcia pożyczki na wyprzedzające finansowanie  Ewa Midura.......... 260

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 260

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały ................................................................................. 261

3. Uwagi...................................................................................................................................... 263

7.3. Uchwała w sprawie zaciągnięcia kredytu na spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów i pożyczek Ewa Midura                  265

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 265

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały ................................................................................. 265

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 266

7.4. Powiązanie uchwał w sprawie kredytów i pożyczek z uchwałą budżetową Ewa Midura............ 267

7.5. Uchwała w sprawie ulg w spłacie należności cywilnoprawnych w świetle ustawy o finansach publicznych Michał Łyczek               ........................................................................................................................................ 273

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 273

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 273

3. Uwagi...................................................................................................................................... 279

8. Wieloletnia prognoza finansowa oraz jej zmiana – uchwała WPF z załącznikami,
zmiany WPF, zmiany przedsięwzięć i upoważnień ........................................................................ 287

8.1. Uchwała w sprawie wieloletniej prognozy finansowej JST Wojciech Lachiewicz....................... 287

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 287

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 289

3. Uwagi...................................................................................................................................... 301

8.2. Zmiany w WPF Katarzyna Ziółkowska....................................................................................... 310

1. Źródła zmian WPF................................................................................................................... 310

2. Zakres i forma zmian w WPF.................................................................................................. 311

3. Forma wprowadzania zmian do WPF...................................................................................... 311

4. Zmiany w zakresie przychodów, rozchodów, deficytu i nadwyżki budżetowej....................... 314

5. Zmiany w uchwale budżetowej i ich wpływ na dane zawarte w WPF..................................... 315

6. Objaśnienia przyjętych wartości jako element uchwały (zarządzenia)
zmieniającego WPF.................................................................................................................. 319

7. Zgodność WPF z uchwałą budżetową po dokonaniu zmian w obu dokumentach................... 321

8. Kiedy zmieniać WPF?.............................................................................................................. 322

9. Dotacje i finansowanie z budżetu JST............................................................................................ 325

9.1. Uchwała w sprawie pomocy finansowej wraz z umową, na podstawie której pomoc jest udzielana Piotr Walczak                            325

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 325

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 325

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 327

9.2. Uchwała w sprawie zasad i trybu udzielania dotacji na realizację zadań z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz sposobu jej rozliczenia Aniela Michalec..................................................................................................... 330

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 330

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 331

3. Uwagi...................................................................................................................................... 336

9.3. Uchwała o dotacjach z budżetu JST dla klubów sportowych na zadania nieobjęte
ustawą z 24.4.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Wojciech Lachiewicz.................................................................................................................... 343

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 343

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 348

3. Uwagi...................................................................................................................................... 351

9.4. Uchwała w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji na rzecz przedszkoli i szkół niepublicznych oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania
Piotr Walczak............................................................................................................................... 373

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 373

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 374

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 381

9.5. Uchwała w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji na rzecz przedszkoli, szkół i placówek publicznych prowadzonych przez osoby prawne inne niż JST lub osoby fizyczne oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania Piotr Walczak                    395

1. Podstawa prawna .................................................................................................................... 395

2. Uwarunkowanie prawne treści uchwały.................................................................................. 395

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 403

9.6. Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków OSP za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym Wojciech Lachiewicz............................................................................................... 413

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 413

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 413

3. Uwagi...................................................................................................................................... 415

9.7. Uchwała w sprawie zasad udzielania dotacji na rzecz spółek wodnych, trybu postępowania przy udzielaniu tych dotacji i sposobu ich rozliczania Piotr Walczak............................................................................................................. 417

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 417

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 417

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 420

9.8. Uchwała w sprawie ustalenia opłat w żłobkach prowadzonych przez gminę i u dziennego opiekuna oraz warunków zwolnienia od ponoszenia opłat Wojciech Lachiewicz........................................................................................................... 424

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 424

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 425

3. Uwagi...................................................................................................................................... 429

9.9. Uchwały rady gminy o maksymalnej wysokości wynagrodzenia dziennych opiekunów Wojciech Lachiewicz                   431

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 431

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 431

3. Uwagi...................................................................................................................................... 432

9.10. Dotacja z budżetu gminy na dziecko objęte opieką żłobka lub klubu dziecięcego Wojciech Lachiewicz                             433

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 433

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 434

3. Uwagi...................................................................................................................................... 437

9.11. Opłata za wpis do rejestru żłobków i klubów dziecięcych Wojciech Lachiewicz....................... 440

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 440

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 440

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 443

9.12. Uchwała w sprawie trybu postępowania o udzielenie dotacji podmiotom
niezaliczonym do sektora finansów publicznych i niedziałającym w celu osiągnięcia zysku, sposobu rozliczania dotacji oraz sposobu kontroli wykonywania zleconego zadania Piotr Walczak.......................................................................... 445

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 445

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 445

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 448

9.13. Uchwała w sprawie określenia zasad udzielania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków Aniela Michalec........................................................................ 453

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 453

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 455

3. Uwagi...................................................................................................................................... 459

9.14. Uchwała w sprawie ustalenia stawki dotacji przedmiotowej dla samorządowego zakładu budżetowego Aniela Michalec                468

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 468

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 469

3. Uwagi...................................................................................................................................... 471

10. Sprawozdania roczne i absolutorium............................................................................................ 475

10.1. Uchwała w sprawie zatwierdzania sprawozdań oraz uchwała w sprawie absolutorium Wojciech Lachiewicz                   475

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 475

2. Uwarunkowania prawne uchwały............................................................................................ 476

3. Uwagi...................................................................................................................................... 477

10.2. Uchwała rady gminy, powiatu i województwa w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi gminy, zarządowi powiatu, zarządowi województwa 
Piotr Walczak............................................................................................................................... 480

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 480

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 480

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 484

10.3. Uchwała komisji rewizyjnej rady gminy w sprawie absolutorium dla wójta gminy wraz z opinią komisji dotyczącą wykonania budżetu Piotr Walczak........................................................................................................................................ 488

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 488

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały oraz opinii................................................................. 488

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 491

10.4. Zarządzenie w sprawie przyjęcia informacji o stanie mienia JST Piotr Walczak........................ 496

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 496

2. Uwarunkowanie prawne treści zarządzenia.............................................................................. 496

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 499

10.5. Opinia RIO dotycząca rocznego sprawozdania z wykonania budżetu i informacji
o stanie mienia JST Piotr Walczak............................................................................................... 516

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 516

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 516

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 519

10.6. Uchwała RIO dotycząca wniosku komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium 
Piotr Walczak............................................................................................................................... 522

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 522

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 522

3. Uwagi ..................................................................................................................................... 524

11. Inne................................................................................................................................................... 527

11.1. Uchwała w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalania stawki tej opłaty i ustalania stawki opłaty za pojemnik o określonej objętości Anna Olejniczak.............................................. 527

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 527

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 528

3. Uwagi...................................................................................................................................... 533

11.2. Uchwała w sprawie gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych Aniela Michalec                        537

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 537

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały ................................................................................. 537

3. Uwagi...................................................................................................................................... 540

11.3. Uchwała w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie Anna Olejniczak ....................................... 547

1. Podstawa prawna..................................................................................................................... 547

2. Uwarunkowania prawne treści uchwały.................................................................................. 548

3. Uwagi...................................................................................................................................... 555